उपक्षम रामटेके
मुख्य कार्यकारी संपादक
२२ नोव्हेंबरला शार्ट सर्किटमुळे चंद्रपूर जिल्हातंर्गत चिमूर तालुक्यातील मौजा मेटेपार येथील शेतकरी रामदास नन्नावरे व त्यांच्या धानाचे पुंजणे जळल्याची गंभीर घटना घडली.
या गंभीर घटनातंर्गत शेतकरी रामदास नन्नावरे हे गंभीर जळल्याने उपचारातंर्गत मृत्यूशी झुंज देत आहेत.मात्र शार्ट सर्किटची गंभीर घटना घडल्यानंतर विज वितरण कंपनीचे अधिकारी शेतकरी रामदास नन्नावरे यांच्या उपचारासाठी आर्थिक सहकार्य करणार काय? आणि धान पिकाच्या नुकसानीची भरपाई तात्काळ देण्यासाठी कर्तव्यदक्षता दाखवतील काय?हा प्रश्न मौजा मेटेपार येथील नागरिकांना पडला आहे.
शार्ट सर्किटची कारणे….
शॉर्टसर्किट म्हणजे इलेक्ट्रिक सर्किटमध्ये कमी प्रतिकार (resistance) असलेला अनपेक्षित मार्ग तयार होणे,ज्यामुळे विद्युत प्रवाह (current) अचानक वाढतो.असे घडल्याने जास्त गरम होणे,उपकरणांचे नुकसान होणे आणि आग लागणे यांसारख्या गंभीर समस्या उद्भवू शकतात.
वायरींगमधील संपर्क जेव्हा लाईव्ह (live) आणि न्यूट्रल (neutral) वायर एकमेकांना स्पर्श करतात हे आहेत.
सदोष वायरिंग….
खराब किंवा तुटलेले वायरिंग शॉर्टसर्किटचे कारण बनू शकते.याचबरोबर उपकरणांवर जास्त भार पडल्याने धोका वाढतो.इलेक्ट्रिक सर्किटमधील दोन बिंदूंमधील अपघाती संपर्क,जसे की एका वायरचे थेट जमिनीला जोडले जाणे.
शॉर्टसर्किटचे परिणाम…
प्रवाहामध्ये वाढ,सर्किटमध्ये प्रतिकार कमी झाल्यामुळे प्रवाह प्रचंड वाढतो.जास्त उष्णता,जास्त प्रवाह निर्माण झाल्यामुळे सर्किट खूप गरम होते.
यामुळे आग लागणे,उष्णता आणि ठिणग्यांमुळे आग लागण्याचा धोका असतो.तद्वतच शॉर्टसर्किटमुळे इलेक्ट्रिक उपकरणांचे मोठे नुकसान होऊ शकते.
शॉर्टसर्किटची लक्षणे…
उपकरणातून ठिणग्या येणे.जळाल्याचा वास येणे.जास्त उष्णता जाणवणे.इलेक्ट्रिकल आउटलेटवर जळाल्याच्या खुणा दिसणे.
शॉर्ट सर्किटची कारणे कोणती?…
बॅटरी किंवा कॅपेसिटरचे पॉझिटिव्ह आणि निगेटिव्ह टर्मिनल कमी-प्रतिरोधक कंडक्टरने,जसे की वायरने जोडलेले असतात तेव्हा सामान्य प्रकारचे शॉर्ट सर्किट होते.कनेक्शनमध्ये कमी प्रतिकार असल्यास,उच्च प्रवाह वाहतो,ज्यामुळे कमी कालावधीत मोठ्या प्रमाणात ऊर्जा मिळते
तीन प्रकारचे शॉर्ट सर्किट कोणते आहेत?…
विद्युत प्रणालींमध्ये शॉर्ट सर्किट ही एक सामान्य पण गंभीर समस्या आहे,ज्यामुळे संभाव्य नुकसान आणि सुरक्षिततेचे धोके उद्भवतात.
प्रभावी निदान आणि प्रतिबंधासाठी वेगवेगळ्या प्रकारचे शॉर्ट सर्किट – लाइन-टू-लाइन, लाइन-टू-ग्राउंड आणि थ्री-फेज – समजून घेणे आवश्यक आहे.
नुकसान भरपाई…
शॉर्ट सर्किटमुळे झालेल्या नुकसानाची भरपाईची रक्कम विमा पॉलिसी आणि इतर घटकांवर अवलंबून असते.
शॉर्ट सर्किटमुळे झालेल्या आगीतून झालेल्या नुकसानाची भरपाई करण्यासाठी,संबंधितांनी त्यांच्या विमा कंपनीशी संपर्क साधावा,जर त्यांची पॉलिसी या प्रकारच्या नुकसानाची भरपाई करत असेल.
विम्याव्यतिरिक्त,काही प्रकरणांमध्ये,दोष सिद्ध झाल्यास विभागाकडून भरपाई दिली जाऊ शकते किंवा स्थानिक अधिकारी देखील मदत करू शकतात.
जेव्हा इलेक्ट्रिकल सर्किटमध्ये अनपेक्षित कमी-प्रतिरोधक मार्ग तयार होतो तेव्हा जास्त विद्युत प्रवाह वाहतो.यामुळे तारा जास्त गरम होऊ शकतात,घटकांचे नुकसान होऊ शकते आणि आग लागू शकते.
नुकसानाची चिन्हे…
जास्त गरम होणारे तारा,चमकणारे दिवे,जळणारा वास किंवा उपकरणांमधून ठिणग्या.
नुकसानाची वसुली….
विमा कंपनीशी संपर्क साधणे,शॉर्ट सर्किटमुळे झालेले नुकसान भरून काढण्यासाठी,विमा कंपनीशी संपर्क साधा आणि तुमच्या पॉलिसीच्या अटी तपासा.
लक्षात ठेवा की काही मानक गृह विमा पॉलिसी शॉर्ट सर्किटमुळे झालेल्या आगीच्या नुकसानाची भरपाई करत नाहीत.
विमा दावा….
विमा कंपनीचा तज्ञ (समायोजक) नुकसानीची तपासणी करेल.जर तुमचा दावा स्वीकारला गेला,तर तुम्हाला पॉलिसी पेमेंट मिळेल,ज्याचा वापर तुम्ही दुरुस्तीसाठी करू शकता.
विभागीय अपयश….
जर शॉर्ट सर्किट हे विभागीय अपयशामुळे झाले आणि त्यामुळे जीवित किंवा मालमत्तेचे नुकसान झाले हे सिद्ध झाले,तर पीडित व्यक्ती विभागाकडून भरपाई मागू शकते.
प्रशासकीय सहाय्य….
काही प्रकरणांमध्ये,जसे की पिकांचे नुकसान,स्थानिक प्रशासनाकडून मदत मिळू शकते,जरी तो शेतकरी ग्राहक विमा योजनेत समाविष्ट नसला तरीही.
मौजा मेटेपार येथील रहिवासी असलेले शेतकरी रामदास नन्नावरे व त्यांचे धान पुंजणे विद्युत शार्ट सर्किटमुळे पुर्णतः जळले.
यामुळे संबंधित महसूल,कृषी,विद्युत च्या स्थानिक अधिकाऱ्यांनी शेतकरी रामदास नन्नावरे यांना तातडीने आर्थिक सहकार्य करणे आवश्यक आहे.
