गोष्ट मेंढा गावाची ! लढाई भ्रष्टचारांशी

0
226

अशोक खंडारे विभागीय प्रतिनिधी
गडचिरोली जिल्ह्यात धानोरा तालुक्यात मेंढा नावाचं आदिवासी बहूल गाव आहे.
या गावानं त्यांच्या ग्रामसभेत एक ठराव केला आहे.
गावातील एकही गावकरी त्याच्या सरकारी कामासाठी कोणत्याही सरकारी कर्मचाऱ्यांना व अधिकाऱ्यांला लाच देणार नाही.
कोणत्याही गावकऱ्यांचा अडलेलं सरकारी काम हे पूर्ण गावांच काम समजलं जाईल. व पूर्ण गांव मिळून ते काम पूर्ण करून देईन.
इतर गावताील गावकऱ्यांप्रमाणे मेंढा गावातील गावकऱ्यांही रेशनकार्ड, उत्पन्नांचा दाखला,जातीचा दाखला,वीज जोडणी, जेष्ठ नागरिक प्रमाणपत्र अशा कितीतरी
कामासाठी तालुका, जिल्हा इत्यादी ठिकाणी सरकारी कार्यालयात जावं लागतं.
आपल्याला माहित आहे अशा विविध कामासाठी सरकारी अधिकारी कर्मचारी लाच मागतात.
पण मेंढा गावातील ग्रामसभेनं अशा भ्रष्ट अधिकारी व कर्मचारी यांना कसा धडा शिकवायचा याची एक कार्यपद्धती ठरवली आहे. ती पुढीलप्रमाणे आहे.
जर कोणी सरकारी कर्मचारी अधिकारी पैसे मागत असेल तर त्याला सांगायचे मी पैसे देतो पण मी दिलेल्या पैशाची मला पावती द्या.
जर सरकारी अधिकारी पावती ही देत नसेल व पैसे मागत असेल तर त्याला पैसे द्यायचे नाहीत.
दिवसभर त्यांच्या सरकारी कार्यालयात बसून राहयचं. आपला कागद मिळवणं हा आपला हक्क आहे.
दिवसभर बसूनही जर पैसे (लाच) दिली नाही म्हणून कागद दिला नाही किंवा काम केल नाही तर रात्री ग्रामसभेत त्या भ्रष्ट अधिकाऱ्यांची तक्रार नोंदवायची.
मग दुसऱ्या दिवशी अर्जदाराबरोबर गावातले अन्य दहा लोक त्या सरकारी कार्यालयात जातील आणि सरकारी अधिकाऱ्यांना सांगतील की आमच्या ग्रामसभेनं आम्हाला
पाठवलं आहे. आणि आम्ही एक पै ची सुद्धा लाच देणार नाही. आम्ही तुम्हाला पैसे देऊ पण तुम्ही त्यांची पावती दिली पाहिजे.
या दहा जणांनाही सरकारी अधिकारी यांनी दाद दिली नाही. तर ते परत जातात.
गावाच्या ग्रामसभेत दहाजण आपला रिपोर्ट देतात.
मग तिसऱ्या दिवशी गावतील सगळे महिला-पुरूष , मुलं -बाळ, तरूण-म्हातारी असा सगळा गांव त्या सरकारी कार्यालयावर चाल करून जातो.
पुन्हा तिथं तीच अट ठेवली जाते. पैसे दिले जातील पण आम्हाला पावती द्या.
कार्यालयात जेव्हा दिडशे दोनशे गावकरी आलेले पाहून तिथल्या कर्मचारी व अधिकारी यांची भंबेरी उडते. आणि त्या गावाचं रखडलेलं सरकारी काम झटकण पूर्ण होतं.
सुरवातीला अशा अडलेल्या एका व्यक्तीच्या कामासाठी जेव्हा सगळा गाव धाऊन जाऊ लागला सरकारी कार्यालयात मेंढा गावाच्या नावाचा एक नैतिक दबाव निर्माण झाला आहे
एकाला लाच मागीतली तर सगळा गांव मदतीला धाऊन येतो. हे माहिती झाल्यामुळे आता मेंढा गावाचं एकही काम सरकारी बाबू रखवत नाहीत.
तिथले सरकारी अधिकारी मेंढा गावच्या अर्जदारांच काम सगळ्यात पहिल्यांदा पूर्ण करून ठेवतात.
मेंढा गावचं अनुकरण आपल्या गावात आपणही करायला पाहिजे नाही का ?